Ogólne

Historia

Wed?ug kronikarza o. Grzegorza Gda?skiego to zdanie wypowiedziane przez Jakuba Wejhera by?o pocz?tkiem dziejów Wejherowa. ¬ród?a historyczne podaj?, ?e miasto Wejherowo powsta?o 28 maja 1643 r., za?o?one przez pó?niejszego wojewod? malborskiego Jakuba Wejhera. Powstanie Wejherowa zwi?zane by?o z wypraw? króla W?adys?awa IV pod Smole?sk, w której przysz?y za?o?yciel Wejherowa bra? udzia?.

W czasie obl??enia bia?oruskiego miasteczka Bia?a w 1634 roku, Jakub Wejher zosta? przysypany na skutek wybuchu. Uczyni? wtedy ?luby, ?e je?li wyjdzie z tej opresji ca?o, wybuduje w swych dobrach ko?ció? ku czci Trójcy Przenaj?wi?tszej i za?o?y klasztor.

Dziewi?? lat pó?niej, 28.05.1643 r., fundacja ta sta?a si? pocz?tkiem za?o?enia osady, która 13 stycznia 1650 r. zyska?a lokacyjny przywilej miejski. Miasto Wejherowo by?o jedynym na Kaszubach miastem prywatnym. Otrzyma?o prawo che?mi?skie, które by?o ostatni? lokacj? tego typu na Pomorzu.

W za?o?onej w swych dobrach osadzie Jakub Wejher wzniós? w 1643 r. ko?ció? Trójcy ?wi?tej (farny, wielokrotnie przebudowywany) i w latach 1648-1651 ko?ció? klasztorny ?w. Anny ojców franciszkanów, który przetrwa? wraz z bogato wyposa?onym wn?trzem z XVIII wieku. Ufundowa? te? s?ynn? Kalwari? Wejherowsk? z 19 kaplicami zbudowanymi w latach 1649-1664. Obecnie jest ich 26, roz?o?onych na wzgórzach w lesie. Równie? ratusz pochodzi z 1650 r.; ze wzgl?du na post?puj?ce z biegiem lat jego zniszczenie, zosta? on na pocz?tku bie??cego wieku rozebrany. Nowo wybudowany w stylu XVIII-wiecznej architektury ratusz, zosta? oddany na siedzib? w?adz miejskich w 1908 roku.

rynek 1900r.

Na pocz?tku XIX wieku, po wojnach napoleo?skich, nast?pi? rozwój miasta. Po zaj?ciu miasta przez Prusaków zmieniono jego nazw? na Neustadt (Nowe Miasto), które od 1818 r. sta?o si? siedzib? landrata. Wejherowo by?o równie? siedzib? powiatu, który obj?? tak?e miasto Sopot, Puck oraz Pó?wysep Helski. W roku 1887 na tym terenie powsta?y 2 powiaty. Podzia? ten utrzyma? si? do 1920 r. W 1928 r. powiaty wejherowski i pucki po??czy?y si? znowu.

W czasie zaborów prowadzono sta?? systematyczn? polityk? germanizacyjn?. Wprowadzono j?zyk niemiecki do szkó? i urz?dów, zlikwidowano szko?? klasztorn? (1824). Ludno?? kaszubska broni?a si? przed wynarodowieniem. Za?o?one w 1857 r. gimnazjum odegra?o rol? w utrzymaniu polsko?ci na Kaszubach. Powsta?a tam tajna organizacja patriotyczna - Zwi?zek Filomatów. Kolportowano na terenie Wejherowa gazety polskie, m.in. Gazet? Gda?sk?. Podj?to dzia?alno?? gospodarcz?, m.in. powsta? Bank Kaszubski, a w 1907 r. - spó?dzielnia kupiecka. Zacz??y powstawa? ma?e zak?ady przemys?owe, m.in.: cegielnia, m?yny, drukarnia, cementownia, fabryka cygar i papierosów, gazownia. Odbywa?y si? zjazdy polskich towarzystw ?piewaczych.

Od dnia 10 lutego 1920 roku rozpoczyna si? nowy rozdzia? w historii miasta - sko?czy? si? okres zaborów i Wejherowo znowu sta?o si? polskie.

Du?e zas?ugi dla Wejherowa po?o?yli burmistrzowie Jan Owi?ski i Teodor Bolduan. Ten ostatni przeprowadzi? w Wejherowie szereg inwestycji. By? m.in. inicjatorem brukowania ulic, budowy kortów tenisowych, basenu i stadionu. Przyczyni? si? równie? do powstania w 1935 roku Teatru Kaszubskiego. Aktywnie dzia?a?o Towarzystwo Gimnastyczne "Sokó?", Kurkowe Bractwo Strzeleckie, Zwi?zek Zachodni, Chóry Lutnia i Harmonia. Powsta?y szko?y - Seminarium Nauczycielskie, Gimnazjum.

Ponadto dzia?a?a (i dzia?a po dzie? dzisiejszy) na terenie miasta specjalna szko?a dla g?uchoniemych. Od 1921 roku wychodzi?a w Wejherowie "Gazeta Kaszubska". W mie?cie stacjonowa? od 1931 roku Pierwszy Morski Batalion Strzelców, który pod dowództwem p?ka Kazimierza Pruszkowskiego broni? miasta we wrze?niu 1939 r.

W czasie II wojny ?wiatowej zamordowano wielu dzia?aczy niepodleg?o?ciowych, przedstawicieli inteligencji i antyfaszystów. Las Pia?nicki kryje szcz?tki wielu tysi?cy ofiar terroru hitlerowskiego. Wyzwolenia Wejherowo doczeka?o si? 12 marca 1945 roku.
www.wejherowo.pl

Turystyka

pomnik jakuba wejhera

Wejherowo jest mekk? rowerzystów – g?ównie d?ugodystansowców. Tu zaczyna si? wiele ciekawych szlaków pieszych oraz tras rowerowych. Pocz?tkuj?cym polecamy Wielk? Tras? Kalwaryjsk?, która rozpoczyna si? przy kortach tenisowych przy ul. Kalwaryjskiej. Najciekawsz? trasa jest 50-kilometrowy Szlak Wejherowski przebiegaj?cy przez teren Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego. Rozpoczyna si? w Wejherowie i dalej prowadzi przez Wyspowo, Borowo, Bieszkowice, Gdyni?. Meta znajduje si? w Sopocie Kamiennym Potoku. Na odcinku od Bieszkowic do Wejherowa warto zatrzyma? si? przy pi?knych jeziorach, m.in. Bieszkowice, Wygoda i Borowo. Jest to trudna trasa i trzeba mie? nie lada kondycj?, by j? pokona?.

Je?li jest si? w Wejherowie nie mo?na nie zobaczy? zwi?zanego z Kalwari? ko?cio?a klasztornego ?w. Anny z 1650 r. Znajduje si? tu cudowny obraz Matki Bo?ej Wejherowskiej Uzdrowicielki na Duszy i Ciele. Turystów przyci?gaj? do ko?cio?a tak?e mroki podziemnych krypt, w których spoczywaj? szcz?tki dawnych w?a?cicieli Wejherowa, w tym za?o?yciela miasta Jakuba Wejhera, a tak?e zakonników.

Inne

To najbardziej wysuni?te na pó?noc Sanktuarium M?ki Pa?skiej w Polsce. Inicjatorem jej utworzenia i g?ównym fundatorem by? wojewoda malborski Jakub Wejher, za?o?yciel Wejherowa. Pomocni okazali si? równie? cystersi. Podobno jeden z nich przy wyliczaniu odleg?o?ci pomi?dzy stacjami przysz?ej kalwarii opiera? si? na faktycznych pomiarach Drogi Chrystusa w Jerozolimie. Mo?emy ogl?da? 26 kapliczek rozlokowanych na wzgórzach. Zosta?y one zbudowane w XVII wieku. Co roku organizowane jest tu Misterium M?ki Pa?skiej.

Po Wejherze patronami kalwarii niezmiennie byli kolejni w?a?ciciele miasta. W po?. XVIII w. Przebendowscy odnowili cz??? kaplic i wybudowali Bram? Oliwsk?, przy której witano pielgrzymów. Ponowny remont kalwarii zlecili w 2 po?. XIX w. Keyserlingkowie. Wówczas to kilka barokowych kaplic zosta?o os?oni?tych ryglow? obudow?, a w miejscu najbardziej zniszczonej Kaplicy nad Cedronem wybudowano now?.