Ogólne

Historia

Miasto powsta?o na miejscu zasiedlanym ju? w zamierzch?ej przesz?o?ci. Badania z ostatnich lat prowadzone w rejonie Kutna przynios?y interesuj?ce odkrycia nowych stanowisk osadnictwa kultury wschodniopomorskiej, w?ród których do najciekawszych nale??: grób skrzynkowy z miejscowo?ci Kr?cieszki, gm. Bedlno, pochodz?cy z okresu halsztadzkiego D (550-400 p.n.e.) i zawieraj?cy a? 42 popielnice oraz nietypowy dla tej kultury grób jamowy z Florka, gm. Kutno, datowany na wczesny okres late?ski. (400 p.n.e - pocz?tek n.e.).

Pocz?tek miejskiego charakteru Kutna wyznacza przywilej targowy ksi?cia p?ockiego Siemowita IV z 1386 r., nadany Andrzejowi z Radzikowa za wiern? s?u?b? u boku ksi?cia w okresie jego zabiegów o koron? polsk?. Przywilej ten zwalnia? mieszka?ców Kutna od wszelkich op?at, pos?ug i ci??arów z wyj?tkiem dwóch groszy z ?anu. Ponadto uwalnia? od jurysdykcji s?dów ziemskich, odt?d mieszka?cy odpowiadali jedynie przed ksi?ciem i w?a?cicielem. Wreszcie ksi??? pozwoli? odbywa? targi w poniedzia?ki, a jarmarki na dzie? ?w. Wawrzy?ca. Nadanie przywileju targowego mia?o zasadnicze znaczenie dla dalszego rozwoju Kutna, ju? wtedy b?d?cego miejscowo?ci? o du?ym stopniu zorganizowania, skoro znajdowa? si? tutaj ko?ció? parafialny. Powstanie parafii mo?na przesun?? w czasie nawet na po?ow? XIII wieku. Na tak odleg?? jej metryk? wskazuje rozleg?y obszar obejmuj?cy 14 miejscowo?ci, jak równie? patron - ko?cio?a ?w. Wawrzyniec, którego kult staje si? popularny w Polsce na prze?omie XII i XIII stulecia. O znaczeniu Kutna jako o?rodka religijnego ?wiadczy tak?e wystawienie na pocz?tku XV w. murowanej ?wi?tyni, której budow? nale?y wi?za? z mecenatem Andrzeja z Radzikowa.

Z tego najwcze?niejszego okresu pochodzi najstarsza piecz?? miejska Kutna. Zawiera ona w polu piecz?ci dwa dziki wspi?te w uk?adzie antytetycznym, pomi?dzy którymi umieszczono ostrzew. W otoku biegnie napis tekstur? gotyck?: Sigillum Civitatis Kuthnensis.

Andrzej z Radzikowa herbu Ogon by? protoplast? rodziny Kucie?skich - w?a?cicieli miasta do 1689 roku. Twórc? pot?gi rodu by? Miko?aj Kucie?ski (ok 1430- 1493), wojewoda ??czycki i starosta generalny Wielkopolski, który nale?a? do najbli?szego otoczenia króla Kazimierza Jagiello?czyka. W 1462 roku po ?mierci ksi?cia mazowieckiego W?adys?awa II opowiedzia? si? jednoznacznie za w??czeniem ziemi gostynini?skiej do korony, wydaj?c królowi trzymany przez siebie zamek w Gostyninie. Tym samym jego dobra kutnowskie znalaz?y si? bezpo?rednio pod ber?em króla polskiego.

koniec XV wieku - Miko?aj Kucie?ski funduje szpital dla ubogich pod wezwaniem ?w. Ducha i ?w. Leonarda. W mie?cie funkcjonuje szko?a parafialna.
1504 - miasto uzyska?o prawo jarmarku i budowy komory mytniczej, a tak?e kolejny przywilej miejski.
1513 - pierwsza informacja o kutnowskich ?ydach przynosi dokument króla Zygmunta Starego wymieniaj?cy trzech kupców z Kutna : Mosze, Salomona (Szlomo) i Lewka,
w którym król gwarantuje im roczne moratorium na sp?at? d?ugu. XV - XVI w. - w tym okresie nast?puje intensywny rozwój dóbr Kucie?skich, w?a?cicieli miasta.
Zwi?ksza si? liczba mieszka?ców, wzmacnia handel i lokalne rzemios?o. 1662 -król Jan Kazimierz nadaje przywileje dla cechów: szewskiego, kowalskiego i stolarskiego. Andrzej W?adys?aw Kucie?ski, kasztelan kruszwicki, podnosi miasto z upadku po "potopie szwedzkim".
1701 - Kucie?scy ostatecznie sprzedaj? miasto rodzinie Zamoyskich.
1748 - zmieniono tras? poczty saskiej (omija?a Wroc?aw), która teraz bieg?a przez Pozna?, Kargow? i Kutno do Warszawy i powierzono jej obs?ug? regimentowi u?anów. W Kutnie powstaje pa?acyk pocztowy króla August III, wykorzystywany w podró?ach pomi?dzy Dreznem a Warszaw?.
1753 - ogromny po?ar w mie?cie powoduje znaczne straty, dope?niaj?c rozmiary zniszcze? spowodowane na pocz?tku XVIII wieku licznymi przemarszami wojsk szwedzkich, saskich, rosyjskich i polskich.
1766 - wyjednanie przez ówczesnego w?a?ciciela miasta, kanclerza wielkiego koronnego, Andrzeja Zamoyskiego, od króla Stanis?awa Augusta Poniatowskiego nowego przywileju lokacyjnego dla Kutna. O?ywia to znacznie rozwój miasta, które otrzymuje równie? nowy herb. Uporz?dkowano stosunki wewn?trzne, jak równie? rozpocz?to prace regulacyjne w zakresie urbanistyki.
1767 - oczynszowanie powinno?ci pa?szczy?nianych ci???cych na mieszka?cach Kutna, poszerzenie swobód samorz?du miejskiego, ustalenie po?o?enia prawnego ludno?ci ?ydowskiej.
1774 - kolejny po?ar trawi miasto. Nast?puje odbudowa miasta, mieszczanie stawiaj? domy murowane, kryte dachówk?.
1775 - w?a?cicielem miasta zostaje Stanis?aw Kostka Gadomski, pod którego rz?dami rozwija si? ono nadal i staje si? jednym z wi?kszych o?rodków miejskich ?rodkowej Polski, po Piotrkowie i ?owiczu. W tym okresie du?e znaczenie dla rozwoju gospodarczego Kutna oraz struktury zawodowej jego mieszka?ców mia?o przeprowadzenie przez miasto traktu pocztowego, ??cz?cego Warszaw? z Poznaniem i Wschow?. Przybywaj? nowi rzemie?lnicy, rozwija si? handel. Osiedla si? licznie ludno?? ?ydowska, której Gadomski nada? szereg uprawnie? i otoczy? j? opiek?.
1791 - dobra kutnowskie nabywa Walenty Rz?tkowski podczaszy gostyni?ski, pose? na Sejm Czteroletni. W jego czasach w mie?cie zamieszkiwa?o 668 katolików, 63 luteranów i 1272 ?ydów.
1793 - po II rozbiorze Kutno dosta?o si? pod panowanie Prusaków i wesz?o w sk?ad utworzonej przez nich prowincji zwanej Prusami Po?udniowymi. Jednocze?nie w?adze zaborcze zapocz?tkowa?y okres przemian w dotychczasowej strukturze spo?eczno-gospodarczej. Polityka w?adz pruskich zmierza?a konsekwentnie do rozbudowy w?asnego aparatu fiskalnego i administracyjnego, kontroluj?cych ca?okszta?t ?ycia na zaj?tych obszarach. Now? sytuacj? z niech?ci? przyjmowali mieszka?cy miasta, którym ograniczono samorz?d: burmistrza i cz?onków samorz?du miejskiego mianowa? rz?d. Burmistrz sta? si? wi?c w istocie rzeczy urz?dnikiem pa?stwowym, reprezentuj?cym interesy w?adzy zaborczej.
1806 - do miasta wkraczaj? wojska napoleo?skie pod dowództwem Le Blanca.
1807 - na mocy traktatu w Tyl?y powstaje Ksi?stwo Warszawskie. Udaj?cego si? na jego podpisanie cesarza Napoleona go?ci? w swoim pa?acu w?a?ciciel Kutna. Konstytucja napoleo?ska nadana Ksi?stwu realizuje bur?uazyjny model pa?stwa i spo?ecze?stwa. Po raz pierwszy na ziemiach polskich zosta?o wprowadzone jednolite poj?cie obywatela krajowego. Jednak prawa polityczne obwarowano cenzusem w?asno?ci i wykszta?cenia tak dalece, ?e w Kutnie by?o tylko 18 mieszczan maj?cych bierne prawo wyborcze.
1808 - wielki po?ar spowodowa? powa?ne straty w zabudowie, pastw? p?omieni pad?o 180 domów. Kutno liczy?o wówczas 2 105 sta?ych mieszka?ców.
1809 - w Kutnie kwateruje wraz ze swoim sztabem gen. Jan Henryk D?browski. Pocz?tek tego stulecia by? dla mieszka?ców miasta szczególnie trudny. Wielokrotnie przechodzi?y wojska polskie, francuskie i rosyjskie. Mieszczan obci??ano nadmiernymi podatkami, upada?a gospodarka. Wtedy te? na terenie Kutna maj? miejsce pierwsze zdecydowane wyst?pienia niepodleg?o?ciowe ( 1806 r.).
1815 - ze wschodnich ziem podzielonego Ksi?stwa Warszawskiego utworzono Królestwo Polskie, w jego granicach znalaz?o si? Kutno.
1819 - przez Kutno przeci?ga armia rosyjska powracaj?ca z Francji.
1820 - Antoni Gliszczy?ski sprowadza do Kutna sukienników niemieckich. Wówczas te? powstaje w mie?cie parafia ewangelicka, której uposa?enie zapewnia w?a?ciciel miasta.
1823 - w?adze miejskie zakupi?y pierwszych 10 latar? rewerberowych s?u??cych do o?wietlenia miasta.
1827 - miasto zamieszkuje 4620 osób. Dla porównania w okresie Ksi?stwa Warszawskiego ??czyca liczy?a 1500 mieszka?ców, a ?ód? zaledwie 400 osób.
1830- mieszka?cy Kutna i okolic bior? czynny udzia? w powstaniu listopadowym. W mie?cie organizuje si?
2 pu?k Mazurów, który dzi?ki ofiarno?ci spo?ecze?stwa szybko osi?ga gotowo?? bojow? i w lutym 1831 r. opuszcza Kutno, udaj?c si? do Warszawy. W pu?ku w randze oficerów s?u?y?o wielu przedstawicieli miejscowej szlachty, za co po upadku powstania spad?y na nich represje carskie. Cz??? z nich straci?a maj?tki i uda?a si? na emigracj?. W tej grupie znale?li si? bracia ?wi?tos?awscy z pobliskich ??k Ko?cielnych, pó?niejsi dzia?acze Wielkiej Emigracji i pose? Franciszek Trzci?ski ze Skl?czek (dzisiejsza dzielnica miast), który przed ostatecznym upadkiem powstania zawi?za? wraz z Joachimem Lelewelem tajny komitet, u?atwiaj?cy dzia?aczom niepodleg?o?ciowym przewidywan? emigracj? do Francji. W rz?dzie powsta?czym zasiada? w?a?ciciel Kutna Antoni Gliszczy?ski, b?d?cy Ministrem Spraw Wewn?trznych i Policji.
1833 - Karol Götz otwiera pi?t? cukierni? w Kutnie. Znajduj?cy si? w niej bilard staje si? szybko najwi?ksz? atrakcj? w mie?cie.
1844 - w Kutnie oddano do u?ytku szpital powiatowy, którego budow? sfinansowa?a Rada Opieku?cza Zak?adów Dobroczynnych pod prezesur? Feliksa Mniewskiego, ówczesnego w?a?ciciela dóbr kutnowskich.
1862 - uruchomienie kolei warszawsko-bydgoskiej, przebiegaj?cej przez Kutno, by?o istotnym elementem w gospodarczym rozwoju miasta i mia?o decyduj?ce znaczenie dla rozwijaj?cego si? w powiecie kutnowskim cukrownictwa oraz w handlu artyku?ami rolnymi. Kutno wyrasta na g?ówny o?rodek w handlu zbo?owym na ca?ym lewobrze?nym Mazowszu.
1863 - noc? 22 na 23 stycznia wybuch?o powstanie styczniowe. Rz?d Tymczasowy opu?ci? Warszaw? i kolej? uda? si? do Kutna. Cz?onkowie rz?du - ks. Karol Mikoszowski, Józef Kajetan Jankowski i Jan Maykowski przebywali w Kutnie pi?? dni, od 23 do 27 stycznia 1863 roku. W pocz?tkowym okresie powstania na terenie powiatów ??czyckiego i gostyni?skiego dzia?a?y cztery improwizowane oddzia?y partyzanckie, zwane wówczas partiami.
1866 - ukaz carski znosi prawa dziedziczne i dominalne w miastach. Nast?puje intensywna urbanizacja Kutna. Szybko wzrasta zaludnienie, które porównywalne by?o z przyrostem ludno?ci w o?rodkach miejskich ?ódzkiego okr?gu przemys?owego. W 1890 roku Kutno nale?a?o do grona 30 istniej?cych wówczas o?rodków miejskich Królestwa Polskiego z ludno?ci? powy?ej 10.000 mieszka?ców.
1881 - w mie?cie jest 10 zak?adów nazywanych "fabrykami" ( m.in. m?yn z piekarni?, fabryka maszyn rolniczych, olejarnia, fabryki octu, miodosytnia).
1905-07 - wydarzenia rewolucji docieraj? do miasta. Nasilaj? si? strajki, g?ównie o pod?o?u ekonomicznym, aresztowania i terror carski.
1914-18 - lata I wojny ?wiatowej. Rosjanie ewakuuj? si? z miasta. Z inicjatywy spo?ecze?stwa powo?any zostaje Komitet Obywatelski, zast?puj?cy nie istniej?ce w?adze administracyjne. Wkroczenie wojsk niemieckich oznacza przej?cie wszystkich wa?niejszych funkcji przez Niemców. W 1918 r. POW i mieszka?cy Kutna aktywnie uczestnicz? w rozbrajaniu Niemców i organizowaniu niepodleg?ego pa?stwa.
1919-39 - powiat kutnowski znalaz? si? w granicach woj. warszawskiego, a od kwietnia 1939 r. w obr?bie woj. ?ódzkiego. W tym okresie (1926) burmistrz miasta uczestniczy w III Kongresie Mi?dzynarodowego Zwi?zku Miast, bowiem w l. 20. Kutno wst?pi?o do Zwi?zku Miast Polskich.
1939-45 - II wojna ?wiatowa. W pierwszych dniach wrze?nia 1939 roku pod Kutnem rozegra?a si? krwawa walka, znana jako Bitwa nad Bzur?. Przez ca?y czas trwania okupacji Niemcy prowadz? polityk? prze?ladowa? i wyniszczania ludno?ci polskiej i ?ydowskiej.
W 1940 roku utworzono na terenie miasta getto i przetrzymywano tam blisko 8000 ?ydów. W marcu 1942 roku rozpocz?to jego likwidacj?. Kutnowskich ?ydów wywieziono i wymordowano w Che?mnie nad Nerem . Aktywnie dzia?a ruch oporu - Armia Krajowa.
1945-75 - miasto jest siedzib? w?adz powiatowych i znajduje si? w obr?bie woj. ?ódzkiego.
1975-98 - Kutno jest drugim co do wielko?ci miastem woj. p?ockiego. Przemiany polityczne rozpocz?te
w 1989 r. da?y podstawy do przebudowy gospodarczej i Kutno staje si? miastem rozwoju handlu, przemys?u, o?wiaty i kultury.
1999 - w wyniku nowego podzia?u administracyjnego kraju Kutno powraca do woj. ?ódzkiego.
www.um.kutno.pl

Turystyka

dawny ratusz

MUZEUM REGIONALNE ( plac im. Marsza?ka J. Pi?sudskiego ) - dawny RATUSZ MIEJSKI z lat 1842 - 1845, pobudowany w stylu klasycystycznym - zosta?o udost?pnione zwiedzaj?cym w 1981 r. Gromadzone s? w nim pami?tki dokumentuj?ce histori? i ?rodowisko naturalne miasta i regionu. W muzeum jest sta?a ekspozycja zatytu?owana "Wn?trza eklektyczne", a tu: meble neomanierystyczne i eklektyczne, grafiki i portrety mieszczan oraz ch?opów, porcelana polska, czeska i niemiecka.
Muzeum prowadzi dzia?alno?? o?wiatow?. S? to lekcje i prelekcje oraz ko?o muzealne, maj?ce na celu popularyzacj? wiedzy o mie?cie i regionie, a tak?e tematyk? fakultatywn?. Ponadto w muzeum oprócz ekspozycji sta?ej prezentowane s? wystawy czasowe o ró?norodnej tematyce. Od niedawna sta?? ekspozycj? w salach Muzeum jest wystawa zatytu?owana "Kutno - dzieje miasta". Prezentuje ona szereg interesuj?cych materia?ów dotycz?cych rozwoju miasta na przestrzeni wieków, m.in. stare dokumenty, mapy, fotografie, a tak?e wykopaliska archeologiczne

Edukacja

Inne