Ogólne

Pod miastem znajduj? si? trzecio- i czwartorz?dowe oraz górnokredowe warstwy wodono?ne, z których czerpana jest woda doskona?ej jako?ci dla potrzeb mieszka?ców. W okalaj?cej miasto Gminie Zgierz rozpocz?to eksploatacj? z?ó? wód mineralnych, zawieraj?cych znaczne ilo?ci fluoru. Miasto wchodzi w sk?ad ?ódzkiej aglomeracji, w której ?yje ponad milion mieszka?ców. Bliskie s?siedztwo aglomeracji ?odzi i Warszawy wzbogaca ofert? gospodarcz?, naukow?, kulturaln? i us?ugow? mieszka?com Zgierza. Ma to istotne znaczenie z punktu widzenia mo?liwo?ci wszechstronnego rozwoju lokalnej spo?eczno?ci oraz struktury samego miasta. Zgierz posiada po??czenie tramwajowe z ?odzi? i s?siednimi gminami, nale?y tak?e do ?ódzkiego w?z?a telekomunikacyjnego.

Historia

Prawa miejskie otrzyma? Zgierz przed rokiem 1288. Po raz pierwszy jako miasto wyst?puje w akcie z dnia 18 czerwca 1318 r. na podstawie którego, dochody z op?at za przewóz towarów przez terytorium miasta pobierane na rzecz klasztoru w?chockiego, b?d? przekazywane na dobro ksi?cia W?adys?awa ?okietka. W akcie tym wyst?puje nazwa "Shegrz civitate nostra" - Zgierz miasto nasze (ksi???ce).

Bardzo wa?ne znaczenie dla Zgierza mia?o potwierdzenie przez króla W?adys?awa Jagie??? prawa miejskiego w 1420 r. rozszerzaj?ce jego s?downictwo na wie? Krogulec. W 1504 r. miasto otrzyma?o prawo cotygodniowego urz?dzania targów i trzy razy w roku jarmarków. Na wojn? z krzy?akami za panowania Kazimierza Jagiello?czyka Zgierz daje jednego wojownika pieszego, gdy w tym samym czasie ??czyca 25, a K?odawa 20 ludzi zbrojnych. Odciski z najstarszej piecz?ci miejskiej znajduj? si? na dokumentach z 1534 i 1535 roku. Motywy te by?y pierwowzorem herbu miasta, który w ramy tarczy herbowej zosta? uj?ty po raz pierwszy dopiero w XIX wieku.

Tre?ci? herbu Zgierza s? bia?e mury miejskie z trzema wie?ami ze z?otymi zwie?czeniami na czerwonym polu oraz orze? bia?y w koronie w bramie wjazdowej. Akta z 1576 r. podaj?, ?e w Zgierzu by?o: 17 rzemie?lników, 5 karczm, 3 gorzelnie, 6 przekupniów i 2 komorników oraz 37 ?anów uprawnego pola (1110 morgów), 91 domów w których mieszka?o 698 mieszka?ców. Dla porównania: ??czyca mia?a wówczas 1150, a Pi?tek 850 mieszka?ców.

W czasie wojny ze Szwedami ca?a Ziemia ??czycka w sk?ad której wchodzi? i Zgierz, uleg?a ogromnemu zniszczeniu. Po "potopie" szwedzkim w Zgierzu pozosta?o 10 domów i 70 mieszka?ców. W 1659 r. król Jan Kazimierz obdarzy? rotmistrza pancernego Stanis?awa W??yka dzier?aw? zgiersk? zwan? tak?e starostwem niegrodowym, w sk?ad którego wchodzi?y: miasto Zgierz, miasteczko D?bie i wsie: Zegrzany, Kargolec (Krogulec), Szczawiny (Szczawin) i Szeligi oraz pó?niej cz??? D?brówek. W 1793 r. Zgierz znalaz? si? na terenie zaboru pruskiego. Utworzony wówczas powiat zgierski, mimo zmian politycznych po roku 1815 przekazuj?cych go pod zabór rosyjski, przetrwa? a? do roku 1867. Przez pó?tora wieku miasto z trudem d?wiga?o si? ze zniszcze? z okresu wojny ze Szwedami. Jeszcze w 1807 r. Zgierz liczy? oko?o 500 mieszka?ców. Dopiero w czasie Królestwa Kongresowego realizowany program rozwoju przemys?u przyczyni? si? do szybkiej rozbudowy miasta.

Przedstawione dzieje "starego" Zgierza dotycz? osady po?o?onej po prawej stronie rzeki Bzury na wzniesieniach obejmuj?cych dzi? ulice: Sieradzk?, Go??bi?, Parz?czewsk? i ??czyck?. ?lady najdawniejszej osady si?gaj?cej III wieku, pochodz? z wykopalisk na wydmach piaszczystych po lewej stronie rzeki Bzury, na terenie zaj?tym obecnie przez zak?ady "Boruta" S.A. (budynek Instytutu Przemys?u Organicznego). Na tym terenie znaleziono: narz?dzia, ozdoby i naczynia z br?zu, ?elaza i wypalonej gliny.

Dogodne po?o?enie oraz liczne przywileje królewskie spowodowa?y, i? od XVI wieku miasto systematycznie rozwija?o si?. Znacz?ce o?ywienie gospodarcze nast?pi?o na pocz?tku XIX w., kiedy to w?adze Królestwa Polskiego organizowa?y o?rodki przemys?u w?ókienniczego. W marcu 1821 r. zosta?a podpisana tzw. "Umowa Zgierska" przez cz?onków Komisji Przemys?owej Województwa Mazowieckiego ze specjalistami polskimi i niemieckimi w dziedzinie prz?dzalnictwa, tkactwa, farbiarstwa i wyko?czalnictwa. Uregulowa?a ona sprawy osadnictwa przemys?owego i zapewnia imigrantom liczne przywileje. S?u?y?a pó?niej za wzór dla innych miast i osad rz?dowych przy formu?owaniu warunków osadnictwa.

Na podstawie przywilejów wynikaj?cych z tej umowy przybywaj? do Zgierza koloni?ci z Prus, Saksonii i Pozna?skiego, osiedlaj?c si? po lewej stronie rzeki Bzury i w ten sposób powstaje w kierunku wschodnim od dotychczasowej osady dzielnica Nowe Miasto. O ulokowaniu przemys?u w?ókienniczego zdecydowa?a obfito?? lasów z których drewno s?u?y?o do budowy, woda odpowiednia do foluszy oraz korzystne po?o?enie komunikacyjne z W?oc?awka przez ??czyc? do Piotrkowa oraz z Kalisza do Warszawy. W krótkim czasie Zgierz sta? si? stolic? polskiego sukiennictwa. Do wybuchu powstania listopadowego Zgierz zajmowa? pierwsze miejsce w produkcji tkanin we?nianych w Królestwie Polskim; przesz?o po?owa zgierskiego sukna wysy?ana by?a do Rosji i Chin.

W 1828 r. wys?ano do Rosji 27.722 postawów sukna, gdy Ozorków 17.524, a ?ód? tylko 358 postawów. W tym?e roku Zgierz posiada? ju? 220 domów i 3.162 mieszka?ców. Powstaje nowa dzielnica Przyby?ów, rozbudowuje si? Stare Miasto i Nowe z Nowym Rynkiem. W 1865 r. Zgierz posiada 86 domów murowanych, 378 budynków drewnianych i 10.300 mieszka?ców.

W nast?pnych latach g?ównym o?rodkiem przemys?owym regionu sta?a si? ?ód?, ale mino to nast?powa? dalszy rozwój miasta. W roku 1874 powsta?a fabryka maszyn i urz?dze? w?ókienniczych i rolniczych J. Hoffmana, a w 1894 r. Jan ?niechowski i Ignacy Hordliczko za?o?yli w Zgierzu jako pierwsz? w Polsce fabryk? barwników anilanowych pod nazw?: "?niechowski i S?aboszewicz" mieszcz?ca si? przy ul. D?browskiego, któr? w 1902 r. przeniesiono na tereny obecnie zajmowane przez "BORUTA" S.A.

Zak?ady przemys?owe lokuj? si? wzd?u? lewego brzegu Bzury od ulicy Zakr?t (obecnie Dubois), Pa?skiej (gen. J. H. D?browskiego), B?otnej (ks. J. Popie?uszki ), Konstantynowskiej (J. ?niechowskiego). W 1880 r. by?o czynnych 48 wi?kszych i 64 mniejszych fabryk zatrudniaj?cych 8.000 ludzi. Ówczesny Zgierz by? miastem wielonarodowo?ciowym. Trzy mniej wi?cej równe liczebnie grupy: polska, niemiecka i ?ydowska wspó?tworzy?y klimat miasta. W tym okresie dzia?ali urodzeni w Zgierzu: Adolf Pawi?ski (1840-1896) - historyk, Arkadiusz Musierowicz (1894-1966) - gleboznawca, Dawid Frischman (1859-1922) - jeden z najwybitniejszych twórców wspó?czesnej literatury hebrajskiej, August Robert Wolff (1833-1910) - wspó?twórca firmy wydawniczej i ksi?garskiej "Gebethner i Wolff". Jednocze?nie z rozwojem przemys?u, rozbudow? miasta, nast?puje budowa szlaków komunikacyjnych. W 1901 r. uruchomiono lini? tramwajow? ze Zgierza (Nowy Rynek) do ?odzi. W 1903 r. zosta?a wybudowana linia kolejowa Warszawsko-Kaliska, a w 1925 r. uruchomiono pierwsze poci?gi na trasie ?ód?-Zgierz-Kutno, przez co Zgierz sta? si? lokalnym w?z?em kolejowym. W 1922 r. uruchomiono kolejk? w?skotorow? ze Zgierza do Ozorkowa, któr? w 1927 r. zlikwidowano, a na jej miejsce wprowadzono tramwaje. W okresie mi?dzywojennym miasto systematycznie rozwija?o si? i ros?a jego ranga. W roku 1933 wydzielony z powiatu ?ódzkiego Zgierz utworzy? samodzielny powiat grodzki. W tym okresie miastu przyby?o kilka nowocze?nie zaprojektowanych budynków u?yteczno?ci publicznej: Zak?ad K?pielowy z drugim w Polsce krytym basenem, dwa wzorcowe budynki - Szko?a Powszechna nr 1 i nr 2 przy ul. ??czyckiej oraz ?e?skie Seminarium Nauczycielskie przy ul. 3 Maja. Na wysokim poziomie znajdowa?o si? tak?e szkolnictwo zgierskie, zw?aszcza ?rednie. Obok wspomnianego seminarium dzia?a?o tu Gimnazjum i Liceum Ogólnokszta?c?ce im. St. Staszica oraz Szko?a Handlowa. Po wojnie powi?kszy?a si? liczba mieszka?ców, rozwija? si? przemys?, ?ci?le zwi?zany z gospodarczym rozwojem ?odzi.

Demokratyczne przemiany ustrojowe w naszym kraju pozwoli?y na przeprowadzenie w czerwcu 1990 r. pierwszych po wojnie wyborów samorz?dowych. Powo?ane w ich wyniku w?adze Miasta Zgierza zapocz?tkowa?y m.in. reorganizacje us?ug komunalnych, przekszta?cenia gospodarcze oraz zaj??y si? sprawami o?wiaty i ?rodowiska naturalnego.
www.miasto.zgierz.pl

Turystyka

Ta racjonalnie zaplanowana dzielnica by?a wzorem planowania urbanistycznego dla pozosta?ych miast i osad fabrycznych okr?gu ?ódzkiego. Na jej terenie znajduje si? wiele budynków z pocz?tku XIX w. S? to przede wszystkim domy pierwszych sukienników. Budowane by?y wed?ug typowych planów. S? one drewniane lub murowane najcz??ciej z mieszkalnym poddaszem. Na parterze znajdowa?y si? na ogó? cztery izby przedzielone na przestrza? sieni?. Posiada?y charakterystyczne wej?cie, umieszczone we wn?ce, flankowanej kolumienkami lub pilastrami. Dach najcz??ciej dwuspadowy, naczó?kowy. Od frontu facjatki z trójk?tnymi szczytami. W wielu domach znajduj? si? interesuj?ce detale architektury klasycystycznej, ciekawa stolarka lub okucia, wn?trza zdobione sztukateriami, b?d? oryginalnym belkowaniem stropów.

Inne